Yemek Duası: Yemekten Önce ve Sonra Okunan Sahih Dualar
Yemek duası, yemeğe başlarken “Bismillâh” demek ve yemekten sonra Allah’a hamd etmektir. Peygamber Efendimiz yemeğe “Bismillâh” diyerek başlamayı öğretmiş (Buhârî 5376), yemekten sonra ise “Elhamdülillâhi kesîran tayyiben mübâreken fîh…” diye hamd etmiştir (Buhârî 5458). Bu rehberde yemekten önce ve sonra okunan dualar, ev sahibine yapılan dua ve Türkiye’de çok yaygın olan ama hadis kaynaklarında zayıf olarak derecelendirilen yemek duası Arapçası, okunuşu ve kaynaklarıyla veriliyor.
Hamd ve şükür için sayaç
“Elhamdülillâh” ve “Sübhânallâhi ve bihamdihî” gibi kısa zikirleri sayarak okumak için online zikirmatik ücretsizdir; uygulama indirmek ya da üye olmak gerekmez.
Yemeğe başlarken: Bismillâh
Ömer b. Ebî Seleme küçükken yemek kabının her yerine elini uzatırdı. Peygamber Efendimiz ona şöyle dedi: “Evladım! Allah’ın adını an, sağ elinle ye ve önünden ye” (Buhârî 5376). Yemeğe başlarken söylenecek söz bu yüzden kısaca “Bismillâh”tır.
Başta besmele unutulursa
Hz. Âişe’nin rivayetine göre Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur: Biriniz yemek yerken Allah’ın adını ansın; başta anmayı unutursa şöyle desin (Ebû Dâvûd 3767, Elbânî: sahih; Tirmizî 1858, sahih):
بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu: Bismillâhi evvelehû ve âhirah.
Anlamı: Başında da sonunda da Allah’ın adıyla.
Yemekten sonra okunan dualar
Yemekten sonra hamd etmenin fazileti sahih hadiste şöyle bildirilir: Allah, bir lokma yiyip ya da bir yudum içip ardından kendisine hamd eden kulundan razı olur (Müslim 2734). Peygamber Efendimiz’den nakledilen yemek sonrası dualar şunlardır.
1. “Elhamdülillâhi kesîran tayyiben…” (Buhârî 5458)
Ebû Ümâme, Peygamber Efendimiz’in sofrası kaldırılınca şöyle dediğini rivayet eder (Buhârî 5458):
الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ، غَيْرَ مَكْفِيٍّ، وَلاَ مُوَدَّعٍ وَلاَ مُسْتَغْنًى عَنْهُ، رَبَّنَا
Okunuşu: Elhamdülillâhi kesîran tayyiben mübâreken fîh, gayra mekfiyyin ve lâ müveddain ve lâ müstağnen anhü rabbenâ.
Anlamı: Allah’a çok, temiz ve bereketli hamdolsun. Rabbimiz! Bu hamd yeterli görülmez, bırakılmaz ve ondan müstağni olunmaz.
2. “Elhamdülillâhillezî et’amenî hâzâ…” (Tirmizî 3458)
Muâz b. Enes’in rivayetine göre Peygamber Efendimiz, yemek yedikten sonra bu sözü söyleyenin geçmiş günahlarının bağışlanacağını bildirmiştir (Tirmizî 3458; Darussalam: hasen, Tirmizî: hasen garîb):
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هَذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلاَ قُوَّةٍ
Okunuşu: Elhamdülillâhillezî et’amenî hâzâ ve rezekanîhi min gayri havlin minnî ve lâ kuvveh.
Anlamı: Benim hiçbir gücüm ve kuvvetim olmadan bana bunu yediren ve bunu bana rızık olarak veren Allah’a hamdolsun.
3. “Elhamdülillâhillezî et’ame ve sekâ…” (Ebû Dâvûd 3851)
Ebû Eyyûb el-Ensârî, Peygamber Efendimiz’in yiyip içince şöyle dediğini rivayet eder (Ebû Dâvûd 3851, Elbânî: sahih):
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَ وَسَقَى وَسَوَّغَهُ وَجَعَلَ لَهُ مَخْرَجًا
Okunuşu: Elhamdülillâhillezî et’ame ve sekâ ve sevvegahû ve ceale lehû mahrecâ.
Anlamı: Yediren, içiren, onu boğazdan kolayca geçiren ve ona bir çıkış yolu yaratan Allah’a hamdolsun.
Türkiye’de yaygın yemek duası: derecesi
Türkiye’de sofradan sonra en çok okunan dua “Elhamdülillâhillezî et’amenâ ve sekânâ ve cealenâ mine’l-müslimîn” (Bizi yediren, içiren ve Müslümanlardan kılan Allah’a hamdolsun) duasıdır. Bu söz Ebû Dâvûd 3850’de “ve cealenâ müslimîn” şeklinde geçer ve Elbânî tarafından da’îf olarak derecelendirilir (Ebû Dâvûd 3850).
Anlamı güzel bir hamd cümlesidir; ancak sahih bir hadis olarak sunulmamalıdır. Yukarıdaki üç dua ise sahih ya da hasen rivayetlerle sabittir.
Ev sahibine dua
Abdullah b. Büsr, Peygamber Efendimiz’in babasının evinde yemek yedikten sonra ev halkı için şöyle dua ettiğini anlatır (Müslim 2042):
اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مَا رَزَقْتَهُمْ وَاغْفِرْ لَهُمْ وَارْحَمْهُمْ
Okunuşu: Allâhümme bârik lehüm fîmâ rezaktehüm, vağfir lehüm verhamhüm.
Anlamı: Allah’ım! Onlara verdiğin rızkı bereketli kıl, onları bağışla ve onlara merhamet et.
Sofrada çocuklarla
Buhârî 5376’daki öğüt bir çocuğa verilmiştir: Allah’ın adını an, sağ elinle ye, önünden ye. Sofrada bu üç kısa adımı birlikte söylemek, yemek duasını çocuklara öğretmenin sade bir yoludur.
Sıkça Sorulan Sorular
Yemek duası nedir?
Yemeğe başlarken “Bismillâh” demek (Buhârî 5376) ve yemekten sonra Allah’a hamd etmektir. Yemek sonrası için en sağlam kaynaklı dua Buhârî 5458’deki “Elhamdülillâhi kesîran tayyiben mübâreken fîh…” duasıdır.
Yemekten önce hangi dua okunur?
“Bismillâh” denir. Başta unutulursa hatırlanınca “Bismillâhi evvelehû ve âhirah” denir (Ebû Dâvûd 3767, sahih).
Yemekten sonra hangi dua okunur?
Buhârî 5458’deki “Elhamdülillâhi kesîran tayyiben…”, Tirmizî 3458’deki “Elhamdülillâhillezî et’amenî hâzâ…” ve Ebû Dâvûd 3851’deki “Elhamdülillâhillezî et’ame ve sekâ…” duaları okunabilir.
“Elhamdülillâhillezî et’amenâ ve sekânâ ve cealenâ mine’l-müslimîn” duası sahih mi?
Ebû Dâvûd 3850’deki bu rivayet Elbânî tarafından da’îf olarak derecelendirilir. Anlamı güzel bir hamddir; sahih hadis olarak sunulmamalıdır.
Ev sahibine hangi dua edilir?
“Allâhümme bârik lehüm fîmâ rezaktehüm, vağfir lehüm verhamhüm”: Allah’ım, onlara verdiğin rızkı bereketli kıl, onları bağışla ve onlara merhamet et (Müslim 2042).
Su içerken dua okunur mu?
Müslim 2734’e göre Allah, bir lokma yiyip ya da bir yudum içip kendisine hamd eden kulundan razı olur. Su içtikten sonra “Elhamdülillâh” denebilir.
Kaynaklar
Arapça metinler sunnah.com’daki rivayetlerden alınmıştır: Buhârî 5376 ve 5458, Müslim 2042 ve 2734, Tirmizî 1858 ve 3458, Ebû Dâvûd 3767, 3850 ve 3851. Dereceler sunnah.com’daki Darussalam ve Elbânî derecelendirmeleridir. Okunuşlar Türkiye’de yaygın standart transliterasyondur; anlamlar kısa ve kendi ifademizledir.